Farba do blachy ocynkowanej trzyma się najdłużej, gdy jest przeznaczona do cynku i trafia na oczyszczoną, zszorstkowaną powierzchnię. Na ocynk nie nakłada się bezpośrednio zwykłych farb alkidowych, bo cynk reaguje ze spoiwem i powłoka odpada. Stosuje się farby akrylowe do metali, podkłady epoksydowe z nawierzchnią poliuretanową lub systemy dobrane według PN-EN ISO 12944.
Spis treści
Dlaczego zwykła farba alkidowa odpada z ocynku?
Cynk to podłoże aktywne chemicznie, o odczynie zasadowym. Farby alkidowe i olejne nałożone wprost na ocynk początkowo się trzymają, ale cynk reaguje ze spoiwem i pod powłoką powstaje warstwa przypominająca mydło. Zjawisko nazywa się zmydlaniem, a farba po pewnym czasie odchodzi płatami.
Na przyczepność wpływają też dwie inne rzeczy:
- olej lub pasywacja na świeżym ocynku, stosowane w zakładzie, żeby ograniczyć białą rdzę w czasie składowania,
- produkty korozji cynku, czyli biała rdza, o zmiennym składzie i słabym związaniu z podłożem.
Produkty korozji i rozpuszczalne sole zostawione pod farbą przyciągają wilgoć przez powłokę, co z czasem prowadzi do pęcherzy. Dlatego o trwałości decyduje nie tylko wybór farby, ale też stan ocynku w dniu malowania.
Jak rozpoznać stan ocynku przed malowaniem?
Amerykańskie stowarzyszenie ocynkowni rozróżnia stal ocynkowaną nową, częściowo zwietrzałą i w pełni zwietrzałą. Każdy stan wymaga innego przygotowania, a osobną grupą jest blacha już malowana:
| Stan ocynku | Co jest na powierzchni | Przygotowanie |
|---|---|---|
| Nowy, błyszczący | olej lub pasywacja | mycie środkiem wodnym, zszorstkowanie |
| Z białą rdzą | luźne produkty korozji cynku | szczotka nylonowa lub włóknina ścierna, mycie |
| Zwietrzały, matowy | związane produkty korozji | mycie, odtłuszczenie, spłukanie |
| Wcześniej malowany | stara powłoka | usunięcie łuszczącej się farby, zmatowienie, próba |
Pasywację można wykryć prostym testem opisanym przez jednego z producentów farb: roztwór siarczanu miedzi zostawia na czystym cynku ciemny ślad, a na powierzchni pasywowanej nie.
Instrukcje producentów różnią się w sprawie nowego ocynku. Jedna z kart farby do metali każe sezonować zamontowane elementy co najmniej 6 miesięcy, a inni producenci za dobre podłoże uznają czysty cynk tuż po cynkowaniu albo dobrze zwietrzały. Obowiązuje karta wybranego wyrobu.
Jak przygotować blachę ocynkowaną pod farbę?
Chodzi o usunięcie wszystkiego, co oddziela farbę od cynku, bez niszczenia samej warstwy cynku. Według kart technicznych przygotowanie obejmuje:
- mycie środkiem wodnym lub alkalicznym zamiast rozpuszczalnika, którego resztki pogarszają przyczepność,
- usunięcie białej rdzy szczotką nylonową albo włókniną ścierną, ostrożnie, żeby nie zetrzeć cynku,
- zszorstkowanie, najlepiej omiataniem strumieniowo-ściernym drobnym ścierniwem mineralnym, a gdy to niemożliwe, ręcznym matowieniem,
- dokładne spłukanie czystą wodą i wysuszenie.
Przy niskiej korozyjności środowiska producenci dopuszczają specjalne grunty zwiększające przyczepność, a przy wysokiej wymagają mechanicznego zszorstkowania ścierniwem. Ogólne zasady opisuje wpis jak przygotować powierzchnię pod farby ciekłe antykorozyjne.
Jakie farby trzymają się ocynku?
Farba do blachy ocynkowanej powinna mieć w karcie technicznej wprost wymieniony cynk jako podłoże. W praktyce są to m.in.:
- farby akrylowe i winylowo-akrylowe do metali, także w wersji 2w1 (grunt i farba), przeznaczone np. na dachy i rynny,
- podkłady epoksydowe o dobrej przyczepności do cynku i aluminium, przemalowywane nawierzchnią poliuretanową,
- systemy przemysłowe dobrane według PN-EN ISO 12944-5, która obejmuje także stal ocynkowaną ogniowo.
Farbę alkidową stosuje się tylko na podkład, który dopuszcza jej karta, nigdy bezpośrednio na cynk. Różnice między farbami epoksydowymi a poliuretanowymi opisuje wpis jak rozróżnić farby ciekłe epoksydowe od poliuretanowych.
Ostrożnie trzeba podchodzić do gotowych lakierów w aerozolu, bo część z nich ma w karcie wprost zakaz stosowania na stal ocynkowaną. Do zaprawek na ocynku także w sprayu potrzebny jest wyrób dopuszczony na cynk.
Liczy się też grubość. Przykładowa karta farby dachowej na ocynk zaleca pierwszą warstwę do 40 µm na sucho, łącznie najwyżej 110 µm, w 2-3 warstwach z przerwą co najmniej 6 godzin.
Od czego zależy, jak długo farba do blachy ocynkowanej wytrzyma?
Norma PN-EN ISO 12944 nie przypisuje trwałości samej farbie, tylko systemowi w określonym środowisku. W części 2 dzieli atmosferę na kategorie korozyjności od C1 do CX, np.:
- C2 (mała): atmosfery mało zanieczyszczone, głównie tereny wiejskie,
- C3 (średnia): atmosfery miejskie i przemysłowe o niskim zanieczyszczeniu tlenkiem siarki, wybrzeża o małym zasoleniu,
- C4 (duża): obszary przemysłowe i przybrzeżne o średnim zasoleniu,
- C5 (bardzo duża): obszary przemysłowe o dużej wilgotności i wybrzeża o wysokim zasoleniu.
Trwałość systemu, liczoną do pierwszej poważnej renowacji, norma określa w czterech przedziałach: do 7 lat (L), 7-15 lat (M), 15-25 lat (H) i ponad 25 lat (VH).
Najdłużej trzyma się więc system dobrany do kategorii środowiska i zakładanej trwałości, nałożony na dobrze przygotowany cynk. Dobór farb antykorozyjnych opisuje wpis jakie farby ciekłe stosować do ochrony przed korozją.
W ofercie farb do metalu i antykorozyjnych są farby i gruntoemalie do systemów wielowarstwowych, a kolor nawierzchni przygotujemy w mieszalni według RAL lub NCS. Doradzamy, jaki podkład pasuje do konkretnego ocynku, dane działu sprzedaży i informacji technicznych są na stronie kontakt.
Przeczytaj także: Jak wybrać farby ciekłe do malowania balustrad?
Najczęściej zadawane pytania
Czy blachę ocynkowaną trzeba gruntować przed malowaniem?
To zależy od farby, bo wyroby 2w1 przeznaczone na ocynk łączą funkcję gruntu i farby, a w systemach przemysłowych na cynk nakłada się podkład, np. epoksydowy. Zwykłej farby alkidowej nie kładzie się bezpośrednio na cynk. Decyduje karta techniczna wybranego wyrobu.
Po jakim czasie można malować nową blachę ocynkowaną?
Nie ma jednej reguły, bo instrukcje producentów się różnią. Jedna z kart farby do metali wymaga sezonowania zamontowanych elementów przez co najmniej 6 miesięcy, a w systemach przemysłowych świeży cynk maluje się po oczyszczeniu i omiataniu ścierniwem. Zawsze trzeba też usunąć olej lub pasywację.
Czym usunąć białą rdzę z ocynku?
Białą rdzę usuwa się mechanicznie szczotką nylonową lub włókniną ścierną, a następnie myje powierzchnię środkiem zalecanym przez producenta farby i spłukuje wodą. Trzeba przy tym uważać, żeby nie zetrzeć warstwy cynku. Przy wyższych wymaganiach stosuje się omiatanie drobnym ścierniwem mineralnym.
Czy farba do blachy ocynkowanej nadaje się na dach?
Tak, są farby przeznaczone do dachów, rynien i parapetów z blachy ocynkowanej, stalowej i aluminiowej. Przykładowa karta takiej farby wymaga stałego odprowadzania wody z powłoki i ostrzega przed temperaturą powyżej 80°C, bo powłoka jest termoplastyczna. Przed renowacją warto sprawdzić zgodność ze starą farbą na małej powierzchni.
Czy można malować ocynk farbą alkidową?
Bezpośrednio nie, bo cynk reaguje ze spoiwem alkidowym i powłoka po pewnym czasie odpada. Farbę alkidową można nałożyć tylko na podkład, który jej karta dopuszcza na cynku. Prościej wybrać wyrób przeznaczony wprost na ocynk.
Czym jest system duplex?
System duplex to połączenie ocynku ogniowego z powłoką malarską nałożoną na cynk. Cynk chroni stal, a farba chroni cynk przed szybszym zużyciem i nadaje kolor. Systemy malarskie na stal ocynkowaną ogniowo obejmuje norma PN-EN ISO 12944-5.

